Trầm để lâu: mùi đổi là thường, dấu hiệu nào là hỏng

Mua trầm về, cất kỹ, vài tháng sau mở ra ngửi thấy khác. Người mới thường lo ngay: hỏng rồi chăng, hay mình mua phải hàng dỏm?

Mùi đổi theo thời gian là chuyện bình thường. Nhưng có mấy dấu hiệu là hỏng thật — bài này tách hai thứ đó ra.

Mùi đổi là chuyện thường

• Mùi nhạt dần ở mặt ngoài khi món để hở nhiều ngày.
• Cất kín lại một thời gian thì mùi thường quay lại rõ hơn.
• Nhiệt độ ảnh hưởng tới mùi ngửi được — hộp để chỗ mát ngửi nhạt hơn hộp vừa cầm trên tay.
• Mũi bạn cũng đổi: ngửi nhiều lần liên tiếp là mất cảm nhận.
• Thử ngửi lại vào hôm khác, lúc mũi sạch, trước khi kết luận.

Dấu hiệu hỏng thật

1. Mốc — đốm trắng xanh, sờ thấy bột; đây là dấu hiệu rõ ràng nhất.
2. Mùi chua, mùi ẩm mốc lấn át mùi vốn có.
3. Mùi lạ bám vào: mùi long não, dầu gió, nước hoa, mùi tủ gỗ.
4. Bề mặt nhớt hoặc dính bất thường.
5. Thấy một trong bốn dấu này thì tách riêng ngay, đừng để chung với phần còn lại.

Ẩm là nguyên nhân số một

• Cất lúc chưa khô hẳn là cách nhanh nhất để sinh mốc.
• Hộp kín cộng độ ẩm cao giữ ẩm lại bên trong.
• Mùa nồm là giai đoạn nguy hiểm nhất với đồ cất trong tủ.
• Gói chống ẩm trong hộp và thay định kỳ.
• Mở hộp kiểm vài tháng một lần thay vì cất rồi quên.

Mùi lạ bám vào

1. Trầm hút mùi xung quanh rất nhanh — đây là điều nhiều người không biết.
2. Không cất chung với long não, dầu gió, nước hoa.
3. Tủ gỗ mới đóng cũng có mùi — để tủ bay mùi rồi mới cất vào.
4. Hộp nhựa rẻ có mùi nhựa, nên chọn hộp không mùi.
5. Đã bám mùi lạ thì rất khó gỡ — phòng hơn chữa.

Kiểm định kỳ: làm gì

• Mở hộp ở nơi thoáng, không có mùi khác.
• Nhìn trước, ngửi sau — mốc thấy bằng mắt trước khi ngửi ra.
• Sờ nhẹ xem bề mặt có khác so với lần trước.
• Để hở vài phút rồi ngửi lại.
• Ghi lại cảm nhận mỗi lần kiểm — vài lần là thấy được xu hướng.

Khi đã chớm mốc

1. Tách riêng ngay khỏi phần còn lại.
2. Để nơi thoáng, tránh nắng gắt cho khô lại.
3. Không rửa nước và không dùng hoá chất.
4. Hỏi nơi bán — họ gặp chuyện này thường xuyên và biết cách xử.
5. Mốc nặng, ăn sâu thì cân nhắc bỏ; đừng tiếc mà dùng để xông.

Cất lại cho đúng

• Kín, khô, mát, tối — bốn điều kiện cơ bản.
• Hộp không mùi, có nắp đậy chặt.
• Không để trong tủ lạnh chung với thức ăn.
• Chia nhỏ ra vài hộp thay vì dồn hết một chỗ — hỏng thì không mất cả.
• Ghi ngày mua và ngày kiểm gần nhất lên hộp.

Khi nghi món có vấn đề từ lúc mua

1. Mốc sau vài tuần cất đúng cách thì nên hỏi lại nơi bán.
2. Còn hoá đơn thì dễ nói chuyện hơn.
3. Chụp ảnh rõ chỗ bất thường và gửi bằng tin nhắn.
4. Người bán tử tế sẽ xem giúp, ít nhất là giải thích.
5. Đây cũng là lý do nên mua chỗ có thể quay lại.

Vòng đeo thì khác đồ cất

• Vòng đeo hằng ngày tiếp xúc mồ hôi nên mùi đổi theo cách khác.
• Mùi nhạt đi ở vòng đeo lâu là chuyện thường, không phải hàng dỏm.
• Lau khô sau khi đeo cả ngày, và cất vào túi khi không đeo.
• Không đeo khi tắm, bơi, xông hơi.
• Cất vòng nghỉ vài ngày rồi đeo lại thì thường thấy rõ mùi hơn.

Nhang và bột

1. Nhang để nguyên bao cho tới khi dùng.
2. Nhang ẩm thì khó cháy đều và khói nhiều hơn.
3. Bột và vụn hút ẩm nhanh hơn miếng vì diện tích tiếp xúc lớn.
4. Chia thành phần nhỏ để không phải mở cả hộp mỗi lần dùng.
5. Nhang mốc thì bỏ, đừng đốt.

Nhà ở vùng ẩm và gần biển

• Độ ẩm cao quanh năm thì việc kiểm định kỳ càng quan trọng.
• Ẩm kế trong tủ cho bạn biết tình hình thật, rẻ và dễ mua.
• Máy hút ẩm chạy trong phòng có ích cho cả tủ chứ không riêng món trầm.
• Tránh tủ sát tường ngoài — đó là mảng tường hay đọng hơi nước.
• Mùa nồm thì kiểm hằng tháng thay vì vài tháng một lần.

Món cũ để lại trong nhà

1. Trầm của người trước để lại có khi cất cả chục năm không ai mở.
2. Kiểm mốc và mùi lạ trước, rồi mới nghĩ tới chuyện dùng.
3. Không rõ là gì thì hỏi người bán hoặc người trong nghề.
4. Đừng mang đi bán vội khi chưa biết mình đang có gì.
5. Ghi lại nguồn gốc nếu còn người kể được.

Ghi nhật ký mùi

• Vài dòng mỗi lần kiểm: ngày, cảm nhận, có gì lạ không.
• Dùng chữ của mình, đừng chép lời người bán.
• Ghi cả điều kiện lúc ngửi: trời nóng hay mát, mũi có sạch không.
• Đọc lại sau một năm thì thấy rõ xu hướng hơn nhớ bằng đầu.
• Nhật ký này cũng có ích khi bán lại.

Mấy câu nên chậm lại

1. "Để càng lâu càng thơm" — hỏi cụ thể là loại nào, cất thế nào.
2. "Mốc một chút không sao" — mốc là mốc, không có mức chấp nhận được.
3. "Phơi nắng cho hết mốc" — nắng gắt hại món, hỏi kỹ trước khi làm.
4. "Món này không bao giờ hỏng" — không vật liệu tự nhiên nào như vậy.
5. Người bán nói rõ giới hạn đáng tin hơn người hứa chắc.

Ba việc không phụ thuộc mùi

• Mốc trong nhà là chuyện sức khoẻ — đừng ngửi kỹ đồ đã mốc nặng.
• Ho, khó thở kéo dài thì đi khám.
• Đốt trong phòng kín thì mở thông gió.

Ba dòng trên lặp ở nhiều bài trong mục này, và lặp là cố ý.

Cách phân biệt gọn nhất: mùi nhạt đi thì chờ và ngửi lại hôm khác, còn thấy mốc hoặc ngửi ra mùi lạ thì xử ngay. Cất đúng bốn điều kiện — kín, khô, mát, tối — và mở kiểm vài tháng một lần thì phần lớn chuyện hỏng đều tránh được.