Tinh dầu trầm: nguyên chất, pha loãng hay hương liệu tổng hợp — đọc nhãn, đọc giá và dùng sao cho an toàn
Mục Trầm tẩm và hàng giả đã có bài về những gì người mua tự kiểm được, về trầm ghép, ép, nhuộm, làm nặng, về hàng xách tay. Mục Trầm hương là gì có bài về trầm trong ngành hương liệu. Bài này đi vào một mặt hàng mà chữ “trầm” trên nhãn có thể mang ba nghĩa rất khác nhau: tinh dầu trầm.
Ba thứ cùng mang một cái tên
- Tinh dầu chưng cất từ gỗ trầm: gỗ có trầm được nghiền, ngâm ủ, rồi chưng cất để thu phần dầu. Lượng dầu thu được rất ít so với lượng gỗ, nên tinh dầu trầm thật thuộc loại nguyên liệu đắt nhất trong ngành hương. Trong giới buôn dầu trầm quốc tế, người ta còn hay tính theo đơn vị tola, khoảng mười hai mililit.
- Dầu trầm pha loãng: một lượng nhỏ dầu trầm thật pha trong dầu nền (dầu thực vật không mùi) hoặc cồn. Đây là cách làm phổ biến và hợp lý để có một sản phẩm dùng được với giá vừa phải, miễn ghi rõ là đã pha.
- Hương liệu tổng hợp mùi trầm: được pha chế từ các chất thơm tổng hợp để mô phỏng mùi trầm, không có hoặc có rất ít dầu trầm thật. Ngành nước hoa dùng loại này rất nhiều, và ghi rõ là hương “gỗ trầm”, “oud accord”.
Cả ba đều có chỗ dùng. Vấn đề chỉ ở chỗ loại thứ hai và thứ ba được bán dưới tên và giá của loại thứ nhất.
Đọc giá trước khi đọc nhãn
Vì tinh dầu trầm nguyên chất rất đắt, một lọ vài chục mililit ghi “nguyên chất 100%” với giá bằng một bữa ăn là điều không hợp lý về kinh tế. Không cần biết chính xác giá thị trường để nhận ra điều này: chỉ cần biết rằng cần rất nhiều gỗ trầm mới ra một lượng dầu nhỏ. Giá quá rẻ cho chữ “nguyên chất” là dấu hiệu rõ nhất.
Đọc nhãn
- Thành phần: có ghi tên dầu nền, cồn, hương liệu không? Nhãn chỉ ghi “tinh dầu trầm” mà không có gì khác là nhãn thiếu.
- Nồng độ: sản phẩm pha loãng tử tế thường ghi tỷ lệ.
- Nguồn gốc và nhà sản xuất: tên, địa chỉ, ngày sản xuất, hạn dùng.
- Cảnh báo sử dụng: sản phẩm làm đàng hoàng thường có dòng hướng dẫn và cảnh báo.
Thử mùi theo thời gian
Một cách quan sát đơn giản là nhỏ một giọt lên dải giấy thử mùi, ngửi ngay, sau một giờ, sau nửa ngày, sau một ngày. Dầu trầm thật thường đổi mùi qua nhiều tầng và lưu khá lâu; nhiều hương liệu tổng hợp rẻ có mùi đầu rất mạnh rồi nhạt hoặc đổi sang mùi hoá chất. Đây là gợi ý, không phải phép thử chắc chắn; hương liệu tổng hợp chất lượng cao cũng có thể lưu lâu và đổi tầng.
🔴 Dùng tinh dầu cho an toàn
Đây là phần quan trọng nhất, bất kể lọ dầu thuộc loại nào:
- Không bôi tinh dầu đậm đặc trực tiếp lên da; pha loãng với dầu nền theo hướng dẫn và thử trên một vùng da nhỏ trước. Ngừng ngay nếu đỏ, ngứa, rát.
- Không uống, không nhỏ vào mắt, mũi.
- Để xa tầm tay trẻ nhỏ: lọ nhỏ, mùi thơm, trẻ dễ mở ra nếm. Nếu trẻ uống phải, đưa tới cơ sở y tế ngay, mang theo lọ dầu.
- Máy khuếch tán: dùng lượng ít, phòng thông gió, không chạy liên tục cả đêm trong phòng kín, cẩn thận với người có bệnh hô hấp, phụ nữ mang thai, thú cưng (nhất là mèo).
- Tinh dầu dễ cháy: để xa lửa, nến, bếp.
Mua tinh dầu trầm làm quà
Với người nhận không chơi hương chuyên sâu, một lọ dầu trầm pha loãng hoặc một chai nước hoa có hương gỗ trầm, ghi đúng tên, là món quà dùng được và không đánh lừa ai. Nếu mua dầu trầm nguyên chất làm quà giá trị, mua ở nơi có nguồn rõ ràng, có hoá đơn ghi đúng loại.
Khi đã lỡ mua giá cao cho hàng không đúng tên
Lưu lại lời rao, tin nhắn, hoá đơn; trao đổi với người bán; mua qua sàn thì dùng kênh khiếu nại của sàn. Và rút kinh nghiệm ở chữ “nguyên chất” đi kèm giá rẻ.
Tinh dầu và trầm tẩm: hai chuyện liên quan
Một phần tinh dầu trầm, cả thật lẫn tổng hợp, không đi thẳng tới tay người dùng mà được dùng để tẩm vào gỗ dó, vòng trầm, nhang trầm cho thơm hơn. Đó là lý do mục Trầm tẩm và hàng giả luôn nhắc tới mùi quá nồng, mùi còn nguyên sau nhiều tháng để ngoài không khí. Biết tinh dầu có nhiều loại cũng giúp hiểu vì sao trầm tẩm có loại mùi khá giống trầm thật, có loại mùi hắc gắt: tuỳ thứ dầu người ta đem tẩm.
Cất giữ tinh dầu
Tinh dầu nói chung nên đựng trong lọ thuỷ tinh tối màu, đậy kín, để nơi mát, tránh ánh nắng trực tiếp và nguồn nhiệt. Mở nắp lâu làm dầu bay hơi và đổi mùi. Ghi ngày mở lọ lên nhãn. Dầu pha trong dầu nền thực vật có thể bị ôi theo thời gian; ngửi thấy mùi dầu ăn cũ là lúc nên bỏ. Không đổ tinh dầu sang chai nước, chai đồ uống, vì người khác, nhất là trẻ con, có thể uống nhầm.
Nói gọn lại
“Tinh dầu trầm” có thể là dầu chưng cất nguyên chất (rất đắt), dầu pha loãng trong dầu nền, hoặc hương liệu tổng hợp mùi trầm. Cả ba có chỗ dùng; vấn đề là bán loại rẻ dưới tên và giá loại đắt. Giá quá rẻ cho chữ “nguyên chất” là dấu hiệu rõ nhất. Đọc thành phần, nồng độ, nguồn gốc; không bôi dầu đậm đặc lên da, không uống, để xa trẻ nhỏ và xa lửa.