Tro, tàn và dụng cụ sau khi xông: dọn thế nào cho lần sau còn thơm
Phần bàn về trầm thường dừng ở lúc đốt. Nhưng sau khi đốt xong thì còn tro, còn tàn, còn cái lư và cái đế bám muội — và phần này quyết định lần xông sau có thơm hay không.
Bài này nói về dọn: dọn cái gì, dọn lúc nào, và mấy chỗ dọn sai làm hỏng cả dụng cụ lẫn mùi.
Vì sao phải dọn, không chỉ vì gọn
Ba lý do thực tế.
Muội bám làm mùi lần sau lẫn. Lớp cặn trong lư giữ lại mùi của lần đốt trước — và với người xông để thưởng mùi thì đây là chuyện lớn nhất.
Tro ẩm sinh mùi mốc. Tro hút ẩm rất tốt, và tro để lâu trong phòng kín thì bắt đầu có mùi riêng, ngược hẳn với thứ bạn muốn.
Dụng cụ bám dầu thì nóng không đều. Với đế nhang và lư than thì lớp cặn làm nhiệt phân bố khác đi, và bạn khó lặp lại kết quả tốt của lần trước.
Và phần an toàn: tro còn than âm ỉ là nguy cơ cháy thật — chuyện này đứng trước mọi lý do về mùi.
Dọn ngay sau khi xông
Mấy việc làm trong lúc còn nhớ.
Chờ nguội hẳn trước khi đụng vào. Than và tro giữ nhiệt lâu hơn vẻ ngoài rất nhiều, và đây là chỗ hay bị bỏng.
Đừng đổ tro còn ấm vào thùng rác, nhất là thùng có giấy và nilon. Để nguội hẳn ở nơi không cháy được, rồi mới bỏ.
Gạt phần tàn ra khỏi mặt tiếp xúc — đế nhang, lưới, mặt lư — thay vì để nó đóng thành lớp.
Mở cửa thông gió sau khi xông, cả vì mùi lẫn vì không khí trong phòng.
Và để dụng cụ hở cho khô trước khi cất vào hộp; cất lúc còn hơi ẩm là ủ mùi.
Dọn theo định kỳ
Phần làm mỗi vài tuần hoặc theo mức dùng.
Thay tro trong lư khi nó đã sẫm và vón. Tro tốt thì tơi và nhẹ; tro dùng lâu thì bí, giữ nhiệt kém và khó cắm.
Rây tro để bỏ mẩu than và tàn cứng nếu muốn dùng tiếp phần còn tơi.
Lau dụng cụ bằng khăn khô hoặc hơi ẩm, và lau khô ngay. Với đồ kim loại thì nước đọng là chuyện gỉ.
Kiểm phần tiếp xúc nhiệt: lưới, tấm cách, chân đế. Đây là chỗ hỏng trước mà ít ai nhìn.
Và lau chỗ đặt nữa — mặt bàn, mặt kệ dưới lư thường bám một lớp mỏng mà mắt không thấy cho tới khi đặt tờ giấy trắng lên.
Mấy cách dọn nên tránh
Phần trả giá.
Đừng dùng chất tẩy mạnh và chất có mùi thơm. Mùi của chất tẩy bám lại lâu hơn bạn nghĩ, và lần xông sau sẽ có nó trong đó.
Đừng chà mạnh bằng vật cứng lên mặt trong của lư và đế — vết xước giữ cặn tốt hơn mặt nhẵn, nên lần sau bẩn nhanh hơn.
Đừng ngâm nước đồ có phần gỗ hoặc phần ghép keo. Nhiều đế và hộp đựng thuộc nhóm này.
Đừng dùng máy xông điện như dụng cụ đốt than — mỗi loại một cách làm sạch, và làm sai thì hỏng phần điện.
Và đừng cạo lớp bám bên ngoài đồ đồng cũ nếu bạn không chắc đó là bẩn hay là lớp màu theo tuổi. Loạt bài có mục riêng về chuyện cái nào là tuổi tác, cái nào là hỏng thật.
Tro cũ thì xử thế nào
Câu hay được hỏi, và cần tách hai chuyện.
Tro từ việc xông trầm thông thường thì xử như tro thường: để nguội hẳn, gói lại, bỏ vào rác. Không có gì phải cân nhắc thêm.
Tro ở khu thờ thì khác, vì nó thuộc về nếp nhà và tín ngưỡng — loạt bài đã có mục riêng, và với chuyện này thì hỏi người lớn trong nhà hoặc nơi thờ tự là đúng chỗ nhất.
Đừng đổ tro xuống bồn cầu hay bồn rửa, vì nó lắng lại và làm nghẽn.
Đừng rải tro vào chậu cây cho tiện. Tro trong lư thường lẫn mẩu than và phụ gia của nhang, không phải thứ dùng cho cây.
Và nếu tro nhiều — nhà xông thường xuyên — thì gói từng phần nhỏ thay vì gom một lần, cho gọn và cho an toàn.
Chỗ đặt và chuyện dọn đi cùng nhau
Chọn chỗ đặt hợp lý thì việc dọn nhẹ đi một nửa.
Đặt trên mặt lau được, đừng đặt thẳng lên gỗ mộc hoặc vải. Một tấm lót chịu nhiệt vừa an toàn vừa gom hết phần tàn rơi.
Tránh chỗ có gió lùa, vì gió thổi tàn bay ra khắp mặt bàn — và với than thì gió còn làm cháy không đều.
Đừng đặt sát tường hoặc dưới kệ thấp. Muội bám lên tường và lên mặt dưới của kệ, và hai chỗ đó thì rất khó lau.
Chừa chỗ để đặt dụng cụ nóng xuống ngay cạnh đó — người ta hay bê cái lư đang nóng đi tìm chỗ đặt, và đó là lúc xảy ra chuyện.
Và để sẵn khăn và chổi nhỏ ngay tại chỗ. Dụng cụ dọn ở xa thì việc dọn sẽ bị hoãn, rồi lớp cặn dày dần lên.
Nhà có trẻ nhỏ hoặc thú nuôi thì chỗ đặt phải ngoài tầm với, và không đặt ở mép bàn — tro đổ ra thì vừa bẩn vừa là thứ không nên để trẻ chạm vào.
Đừng đặt ngay dưới thiết bị báo khói nếu nhà có; khói trực tiếp bên dưới dễ làm nó kêu, rồi người ta gỡ nó xuống — và đó mới là chuyện đáng lo.
Ba điều gọn lại
Một, muội bám trong lư giữ lại mùi của lần đốt trước — nên dọn không phải chuyện gọn mắt mà là chuyện mùi lần sau có sạch hay không.
Hai, chờ nguội hẳn rồi mới đụng, và đừng đổ tro còn ấm vào thùng rác có giấy và nilon; than âm ỉ là nguy cơ cháy thật.
Ba, đừng dùng chất tẩy có mùi thơm và đừng chà mạnh — vết xước giữ cặn tốt hơn mặt nhẵn nên lần sau bẩn nhanh hơn.